VLOT

VLOT: Verzameling, Lichtheid, Oprichting, Takt

Het was even stil op de blog: door een knie-operatie en een ziek paard had Nelly even wat anders aan haar hoofd dan de Spaanse schone. Jalea is inmiddels flink rond en helemaal thuis bij de IJslanders. Ze zit een stuk beter in haar vel en dat is te merken nu Nelly de training weer oppakt. Ze is meewerkzaam, hoewel er een paar triggers zijn die veel boosheid omhoog halen. Ze moet toch een aantal minder leuke dingen meegemaakt hebben in Spanje – en we weten natuurlijk wel hoe de meeste Spanjaarden met paarden omgaan.  Dat wordt dus weer interessant de komende tijd – later meer over de training van Jalea.

Spaanse sprongen

En wat leveren al die Spaanse invloeden nu op voor de IJslanders? In ieder geval één IJslander die, geïnspireerd door Jalea, tegenwoordig ook over de omheining springt. En wel als het in zijn ogen tijd is om gras te eten. Voor de kenners: Aestur Heidar is met zijn 20 jaar en 1.33 stokmaat in staat om vanuit stilstand over de omheining van bijna een meter te springen. Vooralsnog wacht hij tot wij er zijn en de stroom uit zetten, dus het valt nog te managen. 

Trainen met de Franse slag

Interessanter is de trainingsmethode die ik in de afgelopen maanden van Nelly heb geleerd. Die sluit enerzijds perfect aan bij ons ideaalbeeld van IJslanders – verzameling, lichtheid, oprichting en takt, maar gaat anderzijds volkomen in tegen de gangbare trainingsmethoden. Je begint namelijk langzaam, terwijl we met IJslanders juist altijd hard gaan. Je paard moet eerst en vooral voorwaarts denken, zo is mij altijd geleerd. Dat voorwaarts denken niet per se gelijk staat aan een hoge snelheid, was een waardevol inzicht dat de training een stuk gemakkelijker heeft gemaakt – voor mij én mijn paarden!

Eerst verzamelen maakt het makkelijker

De Frans klassieke rijkunst verschilt op een belangrijk punt van de gangbare dressuur. Voor de oude Franse meester Baucher was verzameling het startpunt van de training, en niet het resultaat van een lange trainingsweg. Eerst balans, en dan beweging. De training start dus letterlijk in stilstand, liefst aan de hand. De balans wordt bereikt door in stilstand oprichting te vragen en te laten nageven. En vervolgens datzelfde in een langzame, maar wel energieke stap. Daarbij is het belangrijker dat het paard zijn balans houdt en zich niet naar voren duwt, dan dat hij vaart maakt. Zo train je de houdingsspieren en de balans. Eerst korte stukjes want deze training is flink zwaar. Tussendoor laat je je paard in een lagere houding lopen zodat hij zijn spieren weer ontspant.

Bewust bewegen

In de verzamelde houding maakt het paard zijn ondersteuningsvlak korter: de achterbenen komen dichter bij de voorbenen. De rug bolt en in die houding kan het paard makkelijker recht gaan lopen en gymnastiserende oefeningen doen. Je maakt je paard bewuster van zijn lichaam en van zijn bewegingen. Een soort tai-chi voor paarden. Op de video Sanna, een IJslander met een coördinatieprobleem. Het fysieke probleem (ataxie) is succesvol behandeld door fysiotherapeut/acupuncturist Annemarie Kleinhout, maar de training bleef lastig omdat ze na jaren slecht lichaamsgebruik totaal geen balans had. Nu brengen we haar met de 'tai chi' lichaamsbewustzijn bij. Het gaat op het moment van filmen nog niet helemaal vloeiend, maar wel is al goed te zien hoe geconcentreerd ze iedere stap zet. Met uiteindelijk een spontane Spaanse pas (goed voor de knie-actie...):   
 

Vanuit de fysiotherapie en osteopathie zijn er inmiddels verklaringen waarom de Baucher-manier van trainen het inderdaad makkelijker maakt voor het paard. Lees bijvoorbeeld Racinet explains Baucher, waarin de Franse paardentrainer Racinet dit uitlegt. 

Loslaten

Cruciaal is het loslaten. Ook dit is een verschil met de gangbare dressuur, waar ‘aanleuning’ belangrijk is en je het paard continue ondersteunt door te drijven. Maar wat is er mooier dan dat het paard zelf zijn oprichting behoudt en zelf loopt? Zelfhouding vinden wij IJslanderruiters immers erg belangrijk, en ooit was dit ook in de Nederlandse dressuurwereld het ideaal.
Door steeds de spanning van de teugel te halen, zal je paard zijn kaak gemakkelijker gaan loslaten. Bovendien kun je via de losse teugel signalen gaan geven die de takt van je paard beïnvloeden.  Dressuurruiters (Franse stijl) rijden het paard graag naar de diagonale stap als voorbereiding op de piaff. Dat een IJslander dat ook kan, laat Steynndis (een natuurtölter!) zien.
 

Maar voor IJslanderruiters is de beïnvloeding naar het laterale natuurlijk ook reuze interessant. Ik heb daar zelf nog niet mee geëxperimenteerd omdat ik met mijn vijfgangers en natuurtölters al lang blij ben dat ik de diagonalen kan nu makkelijk kan vinden… En zonder taktverlies in de tölt!

Je geeft dus alleen aan welke houding je wilt en laat steeds los. In het begin is dat misschien om de stap; uiteindelijk loopt je paard in een mooie houding volledig aan een los teugeltje.

Hand zonder been, been zonder hand

Het loslaten geldt niet alleen voor de teugel, maar ook voor je been. Baucher wil sowieso geen hulpen tegelijk: ‘hand zonder been en been zonder hand’ is misschien wel zijn beroemdste uitspraak. Dit alles resulteert in een uitermate luxe manier van rijden, waarin je als ruiter bijzonder weinig doet en bijzonder veel krijgt van je paard. Na een paar weken wennen voor de ruiter, dat natuurlijk wel :-).

Energie!

En terwijl je heel langzaam werkt, bouwt je paard veel energie op. De verzamelde houding maakt je paard scherp en eager. Je hulpen komen steeds scherper door waardoor ze minimaal kunnen worden. Dat is logisch als je bedenkt dat het paard zijn ondersteuningsvlak kleiner maakt. Denk aan een omgekeerde driehoek: balancerend op de punt zullen invloeden van boven duidelijker doorkomen dan wanneer het ondersteuningsvlak breed is.

Energie zonder stress

Hoe goed dit werkt merk ik met twee IJslanders die niet zo voorwaarts waren – de hierboven genoemde Sanna door haar ataxie en de ander omdat hij het snel spannend vindt en zich dan afsluit, een typisch IJslander-probleem. En eerlijk gezegd twijfelde ik de eerste weken wel of dat langzame werk nou wel handig was voor die paarden. Inmiddels ben ik daar helemaal van terug: het resultaat is juist dat ze voorwaarts gaan denken. Naarmate ze sterker en zelfverzekerder worden, gaan ze dat denken ook omzetten in echte snelheid. Waar Sanna vroeger na enkele rondjes stappen al begon te staken, begint ze de laatste paar dagen spontaan tölt aan te bieden - en zelfs richting de piaff te gaan. 
Maar, en dat vind ik het mooie van deze manier van training: de energie is beheersbaar. Je bouwt energie op zonder stress, kunt je paard laten gaan maar ook direct de spanning weer laten afvloeien.

Nieuwe verhuizing

Tot slot nog even Jalea, want over haar gaat deze blog tenslotte. Op het moment zijn we vooral de verhuizing van Jalea naar Nelly’s huis aan het voorbereiden. Dat klinkt makkelijk, maar met een wei met vier ruinen, waarvoor één heel dominant mannetje (keizer Titus) en een ‘afrasting’ in de vorm van sloten, is dat toch wel een hele onderneming. De nieuwe weilandgenoten komen nu regelmatig langs voor kennismaking en keizertje Titus heeft er al voor gezorgd dat Jalea weer hop over de omheining sprong, terug naar de veilige IJslanders. Die sprong staat helaas niet op film... Wel een trotse stap van Titus en een flinke sprint van Jalea. Met nog steeds geen lange manen, maar inmiddels wel een ronde buik!